અંકલેશ્વર (ભરૂચ): નવરાત્રીના પાવન પર્વ દરમિયાન ગુજરાતભરમાં વિવિધ રીતે મા જગદંબાની આરાધના કરવામાં આવે છે. ત્યારે અંકલેશ્વરમાં નાગર સમાજ દ્વારા છેલ્લા 32 વર્ષથી પરંપરાગત બેઠા ગરબાની અનોખી પરંપરા જાળવવામાં આવી રહી છે. અંકલેશ્વર નાગર સમાજ બેઠા ગરબા પોતાની આગવી ગાયનશૈલી, લય, ઢાળ અને તાલબદ્ધ તાળીઓ માટે જાણીતા છે. અંકલેશ્વર જીઆઈડીસી વિસ્તારમાં વસતા આશરે 45 નાગર પરિવારો આ પરંપરા સાથે જોડાયેલા છે.
અંકલેશ્વરમાં 32 વર્ષથી બેઠા ગરબાની પરંપરા અવિરત
અંકલેશ્વરમાં નાગર સમાજ દ્વારા છેલ્લા 32 વર્ષથી નવરાત્રી દરમિયાન બેઠા ગરબાનું આયોજન કરવામાં આવે છે.
આ પરંપરામાં માતાજીના ગરબા વિશિષ્ટ ગાયનશૈલી અને તાલબદ્ધ તાળીઓ સાથે ગાવામાં આવે છે.
નવરાત્રીના દિવસોમાં નાગર સમાજના પરિવારો પોતાના ઘરે માતાજીના બેઠા ગરબાનું આયોજન કરીને આરાધના કરે છે.
કેટલાક પરિવારો સંયુક્ત રીતે પણ બેઠા ગરબાનું આયોજન કરે છે.
આ રીતે સમાજના સભ્યો સાથે મળીને ધાર્મિક આસ્થા અને સાંસ્કૃતિક પરંપરાને આગળ વધારી રહ્યા છે.
જીઆઈડીસી વિસ્તારના 45 પરિવારો જોડાયા
અંકલેશ્વર જીઆઈડીસી વિસ્તારમાં વસતા આશરે 45 નાગર પરિવારો બેઠા ગરબાની પરંપરા સાથે જોડાયેલા છે.
આ પરિવારો નવરાત્રી દરમિયાન પોતાના ઘરે માતાજીના ગરબા ગાય છે.
કેટલાક પરિવારો એકસાથે ભેગા થઈને પણ મા જગદંબાની આરાધના કરે છે.
આ પરંપરા માત્ર ધાર્મિક ઉજવણી પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ સમાજના સભ્યો વચ્ચે એકતા અને પરસ્પર જોડાણ જાળવવાનું માધ્યમ પણ બની છે.
વર્ષોથી ચાલી આવતી આ પરંપરામાં નવી પેઢીની ભાગીદારી પણ જોવા મળી રહી છે.
આગવી ગાયનશૈલી અને તાલબદ્ધ તાળીઓની વિશેષતા
અંકલેશ્વર નાગર સમાજ બેઠા ગરબાની મુખ્ય વિશેષતા તેમની પરંપરાગત ગાયનશૈલી છે.
આ ગરબામાં લય, ઢાળ અને તાલબદ્ધ તાળીઓનું વિશેષ મહત્વ રહેલું છે.
ગરબા ગાતા સભ્યો માતાજીની આરાધના સાથે પરંપરાગત સંગીતશૈલીને જીવંત રાખે છે.
આ પ્રકારના બેઠા ગરબા નાગર સમાજની સાંસ્કૃતિક ઓળખનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.
પરંપરાગત રીતે ગવાતા ગરબામાં સંગીત અને ભક્તિનો સમન્વય જોવા મળે છે.
સમાજના વડીલોની સાથે બાળકો પણ આ ગાયન પરંપરામાં જોડાતા હોવાથી એક પેઢીમાંથી બીજી પેઢી સુધી સાંસ્કૃતિક વારસો પહોંચે છે.
પરંપરાની શરૂઆતથી આગેવાનોનું મહત્વપૂર્ણ યોગદાન
અંકલેશ્વરમાં બેઠા ગરબાની પરંપરાને આગળ વધારવામાં સમાજના અનેક આગેવાનોનું યોગદાન રહ્યું છે.
આ પરંપરાની શરૂઆતથી સુધાકરભાઈ વૈષ્ણવ, અનિલભાઈ બક્ષી, અનિલભાઈ બુચ, અપર્ણાબેન બુચ અને મેહુલભાઈ વસાવડા સહિતના આગેવાનો જોડાયેલા રહ્યા છે.
તેમના પ્રયાસોથી નાગર સમાજમાં બેઠા ગરબાની પરંપરા જળવાઈ રહી છે.
સમાજના સભ્યો દ્વારા દર વર્ષે નવરાત્રી દરમિયાન આ પરંપરાને આગળ વધારવામાં આવે છે.
આગેવાનોના યોગદાનને કારણે છેલ્લા ત્રણ દાયકાથી વધુ સમયથી આ સાંસ્કૃતિક પ્રવૃત્તિ અવિરત ચાલી રહી છે.
નવી પેઢી પણ સાંસ્કૃતિક વારસાને આગળ વધારી રહી છે
નાગર સમાજના બેઠા ગરબાની પરંપરાને હવે નવી પેઢીના સભ્યો પણ આગળ વધારી રહ્યા છે.
હાલ સપન વૈષ્ણવ, મનોજભાઈ વસાવડા અને મૃણાલભાઈ જોશીપુરા સહિતના સભ્યો આ પરંપરા જાળવવામાં સક્રિય છે.
આ ઉપરાંત ડૉક્ટર દિવ્યાંશુભાઈ નાણાવટી પણ પોતાના વ્યસ્ત વ્યવસાય વચ્ચે દર વર્ષે બેઠા ગરબાનું આયોજન કરે છે.
આ રીતે વિવિધ વ્યવસાય સાથે જોડાયેલા સમાજના સભ્યો નવરાત્રી દરમિયાન સમય કાઢીને પરંપરાગત ગરબામાં ભાગ લે છે.
નવી પેઢીની સક્રિયતા આ પરંપરાને ભવિષ્યમાં પણ જાળવી રાખવા માટે મહત્વપૂર્ણ બની રહી છે.
દસ વર્ષનાં બાળકોથી વરિષ્ઠ નાગરિકો સુધીની ભાગીદારી
બેઠા ગરબાની વિશેષતા એ છે કે તેમાં દરેક વયજૂથના સભ્યો જોડાય છે.
દસ વર્ષનાં બાળકોથી લઈને વરિષ્ઠ નાગરિકો સુધીના લોકો માતાજીના ગરબા ગાય છે.
આ આયોજનમાં બાળકોને વડીલો પાસેથી પરંપરાગત ગરબા શીખવાની અને તેમની ગાયનશૈલી સમજવાની તક મળે છે.
વડીલો અને બાળકો સાથે મળીને માતાજીની આરાધના કરતા હોવાથી પેઢીઓ વચ્ચે સાંસ્કૃતિક જોડાણ જળવાઈ રહે છે.
આ રીતે નાગર સમાજમાં બેઠા ગરબા ધાર્મિક આસ્થાની સાથે સાંસ્કૃતિક શિક્ષણનું પણ માધ્યમ બન્યા છે.
નૈરિત વૈષ્ણવ અને કવન વોરા તબલા-ઢોલથી સંગીતમય બનાવે છે ગરબા
અંકલેશ્વરના બેઠા ગરબામાં બાળકોની સંગીત પ્રત્યેની રુચિ પણ જોવા મળે છે.
આશરે 13થી 14 વર્ષની વયના નૈરિત વૈષ્ણવ અને કવન વોરા તબલા અને ઢોલના તાલ સાથે ગરબાને સંગીતમય બનાવે છે.
બંને બાળકો પરંપરાગત ગરબાના ગાયનમાં સંગીત દ્વારા પોતાનું યોગદાન આપે છે.
નાની ઉંમરે પરંપરાગત સંગીત સાથે જોડાયેલા આ બાળકો સમાજની નવી પેઢીની ભાગીદારીનું ઉદાહરણ છે.
વડીલોના ગાયન અને બાળકોના સંગીતના તાલ સાથે બેઠા ગરબાની પરંપરા આગળ વધી રહી છે.
ભક્તિ, એકતા અને સાંસ્કૃતિક વારસાનો અનોખો સમન્વય
અંકલેશ્વર નાગર મંડળ દ્વારા જાળવવામાં આવી રહેલી બેઠા ગરબાની પરંપરા ભક્તિ અને સામાજિક એકતાનું પ્રતીક બની છે.
છેલ્લા 32 વર્ષથી ચાલતી આ પરંપરામાં આશરે 45 પરિવારોની ભાગીદારી જોવા મળે છે.
સમાજના વડીલો, યુવાનો અને બાળકો સાથે મળીને માતાજીની આરાધના કરે છે.
પરંપરાગત ગાયનશૈલી, તાલબદ્ધ તાળીઓ અને તબલા-ઢોલના સંગીત સાથે નવરાત્રીની ઉજવણી કરવામાં આવે છે.
આમ અંકલેશ્વરમાં નાગર સમાજ દ્વારા છેલ્લા 32 વર્ષથી બેઠા ગરબાની અનોખી પરંપરાને જીવંત રાખીને ભક્તિ, એકતા અને સાંસ્કૃતિક વારસાનું જતન કરવામાં આવી રહ્યું છે.