"દિલ્હી SIRમાં 43 લાખ મતદારો મુદ્દે સુપ્રીમ કોર્ટના સવાલ"
નવી દિલ્હી: દિલ્હીમાં મતદાર યાદીના વિશેષ સઘન પુનરીક્ષણ (SIR) દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં મતદારોનાં નામ ડ્રાફ્ટ યાદીમાં સામેલ ન થવાના મુદ્દે સુપ્રીમ કોર્ટે ચૂંટણી પંચ સમક્ષ મહત્વપૂર્ણ સવાલો ઉઠાવ્યા છે. દિલ્હી SIR સુપ્રીમ કોર્ટ મતદાર યાદી મામલે 28 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ થયેલી સુનાવણીમાં કોર્ટે પૂછ્યું હતું કે અગાઉથી નોંધાયેલા મતદારોને ફરી નામ ઉમેરાવવા માટે ફોર્મ-6 ભરવાનું કેમ કહેવામાં આવી રહ્યું છે? ચૂંટણી પંચે પાત્ર મતદારોનાં નામ સામેલ કરવાની પ્રક્રિયા સરળ બનાવવા અને સમયમર્યાદા વધારવાના મુદ્દે વિચારણા કરવાની ખાતરી આપી છે.
દિલ્હી SIR મુદ્દે સુપ્રીમ કોર્ટમાં મહત્વપૂર્ણ સુનાવણી
દિલ્હીની મતદાર યાદીના વિશેષ સઘન પુનરીક્ષણને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી યોજાઈ હતી.
મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતાવાળી ત્રણ ન્યાયાધીશોની બેન્ચે મતદાર યાદીમાંથી બહાર રહેલા લોકોની સ્થિતિ અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા.
બેન્ચમાં ન્યાયમૂર્તિ જોયમાલ્ય બાગચી અને ન્યાયમૂર્તિ વી. મોહનાનો પણ સમાવેશ થતો હતો.
સુનાવણી દરમિયાન અગાઉથી મતદાર તરીકે નોંધાયેલા લોકોના નામ ફરી સામેલ કરવાની પ્રક્રિયા અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
કોર્ટે ચૂંટણી પંચને આ પ્રક્રિયામાં રહેલી વ્યવહારિક મુશ્કેલીઓ દૂર કરવા અંગે વિચારણા કરવા જણાવ્યું હતું.
આશરે 43 લાખ મતદારો અંગે સવાલ
દિલ્હીમાં SIR પ્રક્રિયા દરમિયાન આશરે 43 લાખ મતદારોને સ્થળાંતરિત અથવા ગેરહાજર તરીકે દર્શાવવાના મુદ્દે સુપ્રીમ કોર્ટે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.
સુનાવણીમાં રજૂ થયેલી માહિતી મુજબ મોટી સંખ્યામાં મતદારો ગણતરી ફોર્મ ભરી શક્યા નહોતા.
કેટલાક લોકો કામકાજ માટે અન્ય સ્થળે ગયા હોઈ શકે છે, જ્યારે કેટલાક મતદારોએ પોતાનું રહેઠાણ બદલ્યું હોઈ શકે છે.
કોર્ટે સવાલ કર્યો હતો કે આવા મતદારોને ફરી નોંધણી માટે નવા મતદારની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું કેમ પડે?
અહીં મહત્વનું છે કે આશરે 43 લાખનો આંકડો સુનાવણીમાં ચર્ચાયેલા સ્થળાંતરિત અથવા ગેરહાજર તરીકે દર્શાવાયેલા મતદારોને લગતો છે. આ તમામ લોકો કાયમી ધોરણે મતાધિકાર ગુમાવી ચૂક્યા છે એવો અર્થ થતો નથી.
ફોર્મ-6 ભરાવવાની પ્રક્રિયા સામે સુપ્રીમ કોર્ટના સવાલ
સુનાવણી દરમિયાન ફોર્મ-6નો મુદ્દો મુખ્ય ચર્ચાનો વિષય બન્યો હતો.
ફોર્મ-6 સામાન્ય રીતે મતદાર યાદીમાં નવા નામની નોંધણી માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે.
કોર્ટે પૂછ્યું હતું કે જે વ્યક્તિનું નામ અગાઉની મતદાર યાદીમાં હતું, તેને ફરીથી નવા મતદાર તરીકે અરજી કરવાની જરૂર કેમ પડે?
આવી પ્રક્રિયાને કારણે અગાઉથી નોંધાયેલા મતદારોને મુશ્કેલી પડી શકે છે તેવી ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી.
કોર્ટે મતદારના જૂના રેકોર્ડ અને વર્તમાન સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને યોગ્ય પ્રક્રિયા ઉપલબ્ધ કરાવવાના મુદ્દે ચર્ચા કરી હતી.
ફોર્મ-8નો વિકલ્પ આપવા અંગે ચર્ચા
સુનાવણીમાં રહેઠાણ બદલનારા મતદારો માટે ફોર્મ-8ના ઉપયોગ અંગે પણ ચર્ચા થઈ હતી.
ફોર્મ-8નો ઉપયોગ મતદારની વિગતોમાં સુધારો અથવા રહેઠાણ બદલવા સંબંધિત પ્રક્રિયામાં થઈ શકે છે.
કોર્ટે સૂચવ્યું હતું કે અગાઉથી નોંધાયેલા અને રહેઠાણ બદલનારા મતદારોને યોગ્ય પ્રક્રિયા દ્વારા નામ જાળવવાની અથવા વિગતો સુધારવાની તક મળવી જોઈએ.
આ ઉપરાંત ગણતરી ફોર્મ ભરવાની તક ન મળી હોય તેવા મતદારો માટે પણ વ્યવસ્થા કરવાની જરૂરિયાત દર્શાવવામાં આવી હતી.
જોકે દરેક મતદારે કયું ફોર્મ ભરવાનું રહેશે તે અંગે ચૂંટણી પંચની અંતિમ સત્તાવાર સૂચનાઓ મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
ચૂંટણી પંચે સમયમર્યાદા અંગે શું જણાવ્યું?
દિલ્હી SIR પ્રક્રિયામાં દાવા અને વાંધાઓ સંબંધિત 30 ઓક્ટોબરની સમયમર્યાદા અંગે પણ સુનાવણીમાં ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
ચૂંટણી પંચ તરફથી રજૂઆત કરવામાં આવી હતી કે પાત્ર મતદારોને યાદીમાં સામેલ કરવાની પ્રક્રિયા ચાલુ રાખવા માટે જરૂરી પગલાં લેવામાં આવશે.
સમયમર્યાદા વધારવાના મુદ્દે પણ વિચારણા કરવાની ખાતરી આપવામાં આવી હતી.
જોકે સુનાવણી સમયે સમયમર્યાદા વધારવાનો અંતિમ સત્તાવાર નિર્ણય જાહેર થયો હોવાનું સ્પષ્ટ નહોતું.
આથી મતદારોએ નવી તારીખ અથવા સુધારેલી પ્રક્રિયા અંગે ચૂંટણી પંચની સત્તાવાર જાહેરાત તપાસવી જરૂરી રહેશે.
મતદાર યાદીમાંથી બહાર રહેલા લોકોની યાદી જાહેર કરવા સૂચન
સુપ્રીમ કોર્ટે આશરે 43 લાખ મતદારો સુધી માહિતી પહોંચાડવાની વ્યવસ્થા અંગે પણ સૂચનો કર્યા હતા.
કોર્ટે આવા લોકોની યાદી સરળતાથી ઉપલબ્ધ કરાવવા અને તેમને નજીકના બૂથ લેવલ ઓફિસરનો સંપર્ક કરવાની તક આપવા અંગે વિચારણા કરવા જણાવ્યું હતું.
આ વ્યવસ્થાનો હેતુ એવા મતદારો સુધી પહોંચવાનો છે, જેમને ગણતરી ફોર્મ મળ્યું ન હોય અથવા જેઓ સમયસર પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી શક્યા ન હોય.
કોર્ટે ચૂંટણી પંચને મતદારો સુધી માહિતી પહોંચાડવાના પ્રયાસો વધારવા પર ભાર મૂક્યો હતો.
બે અઠવાડિયા બાદ ફરી સુનાવણી
મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતાવાળી બેન્ચે આ મામલે બે અઠવાડિયા બાદ ફરી સુનાવણી કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.
આ સમયગાળા દરમિયાન ચૂંટણી પંચ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા મુદ્દાઓ પર વિચારણા કરવામાં આવશે.
ખાસ કરીને ફોર્મ-6, ફોર્મ-8, ગણતરી ફોર્મ અને મતદાર યાદીમાં નામ સામેલ કરવાની પ્રક્રિયા અંગે આગામી પગલાં મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
કોર્ટે SIRની સમગ્ર કાયદેસરતા અંગે આ સુનાવણીમાં અંતિમ ચુકાદો આપ્યો નથી.
પાત્ર મતદારોનાં નામ યાદીમાં રહે તે મહત્વપૂર્ણ
દિલ્હીમાં SIR પ્રક્રિયા દરમિયાન મતદાર યાદીમાંથી બહાર રહેલા લોકોના મુદ્દે સુપ્રીમ કોર્ટની સુનાવણી મહત્વપૂર્ણ બની છે.
કોર્ટે અગાઉથી નોંધાયેલા મતદારોને ફરી નવા મતદાર તરીકે અરજી કરાવવાની પ્રક્રિયા અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા છે.
ચૂંટણી પંચે પાત્ર મતદારોને તક મળે તે માટે પ્રક્રિયામાં જરૂરી સુધારા અને સમયમર્યાદા અંગે વિચારણા કરવાની ખાતરી આપી છે.
હવે આગામી બે અઠવાડિયામાં ચૂંટણી પંચ દ્વારા લેવામાં આવતા પગલાં અને સુપ્રીમ કોર્ટની આગામી સુનાવણી પર નજર રહેશે.
