"દિલ્હીમાં 40 સ્થળે પ્રદૂષણ ઘટાડવા 104 કરોડનો પાયલટ પ્રોજેક્ટ"
નવી દિલ્હી: દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં શિયાળાની ઋતુ દરમિયાન વધતા વાયુ પ્રદૂષણને નિયંત્રિત કરવા માટે સરકાર દ્વારા નવી ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવાની યોજના તૈયાર કરવામાં આવી છે. દિલ્હી વાયુ પ્રદૂષણ પાયલટ પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત શહેરના 40 સ્થળોએ પ્રદૂષણ ઘટાડવાના ઉપાયો અજમાવવામાં આવશે. આ પ્રોજેક્ટ માટે અંદાજે 104 કરોડ રૂપિયાનું બજેટ નક્કી કરવામાં આવ્યું છે. સરકારનો લક્ષ્યાંક પસંદ કરાયેલા વિસ્તારોમાં PM2.5 અને PM10 જેવા પ્રદૂષક કણોના સ્તરમાં 20 ટકા સુધી ઘટાડો કરવાનો છે.
દિલ્હીમાં વાયુ પ્રદૂષણ સામે નવી યોજના
દિલ્હીમાં દર વર્ષે શિયાળાની ઋતુ દરમિયાન વાયુ પ્રદૂષણ ગંભીર સમસ્યા બને છે.
વાહનોમાંથી નીકળતો ધુમાડો, રસ્તાની ધૂળ અને અન્ય પ્રદૂષક તત્ત્વોને કારણે હવાની ગુણવત્તા પર અસર થાય છે.
આ સમસ્યાને ધ્યાનમાં રાખીને દિલ્હી સરકારે નવી ટેક્નોલોજી આધારિત પાયલટ પ્રોજેક્ટની યોજના બનાવી છે.
દિલ્હી પ્રદૂષણ નિયંત્રણ સમિતિ (DPCC) દ્વારા આ પ્રોજેક્ટ અમલમાં મૂકવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવી છે.
આ યોજના અંતર્ગત ખાનગી કંપનીઓ અને સ્ટાર્ટઅપ્સની ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.
40 સ્થળોએ પ્રદૂષણ ઘટાડવાના ઉપાયો અજમાવાશે
પાયલટ પ્રોજેક્ટ માટે દિલ્હીના કુલ 40 સ્થળોની પસંદગી કરવામાં આવી છે.
આ સ્થળોમાં બજારો, વ્યાવસાયિક વિસ્તારો, પરિવહન કેન્દ્રો, પ્રવાસન સ્થળો, હોસ્પિટલો અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓની આસપાસના વિસ્તારોનો સમાવેશ થાય છે.
દરેક પસંદ કરાયેલા સ્થળનો વિસ્તાર અંદાજે એકથી દોઢ એકર જેટલો રહેશે.
આ 40 સ્થળોમાંથી 29 સ્થળો વ્યાવસાયિક વિસ્તારોમાં આવેલા છે.
મધ્ય અને દક્ષિણ દિલ્હીમાં કુલ 19 સ્થળોની પસંદગી કરવામાં આવી હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે.
કનોટ પ્લેસથી ખાન માર્કેટ સુધી કામગીરી
આ પ્રોજેક્ટ માટે દિલ્હીના જાણીતા વિસ્તારોની પસંદગી કરવામાં આવી છે.
જેમાં ખાન માર્કેટ, કનોટ પ્લેસ અને ડિફેન્સ કોલોની જેવા વિસ્તારોનો સમાવેશ થાય છે.
આ ઉપરાંત કનોટ પ્લેસના સેન્ટ્રલ પાર્ક, ઇન્ડિયા ગેટ નજીકના ચિલ્ડ્રન્સ પાર્ક અને લોટસ ટેમ્પલની આસપાસના વિસ્તારોમાં પણ ટેક્નોલોજી આધારિત ઉપાયો અજમાવાશે.
પરિવહન કેન્દ્રોમાં કાશ્મીરી ગેટ, આનંદ વિહાર અને સરાય કાલે ખાંના આંતરરાજ્ય બસ ટર્મિનલોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.
હોસ્પિટલો અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને પણ સ્થાન
દિલ્હીના ચાર હોસ્પિટલ વિસ્તારોને પણ આ પ્રોજેક્ટમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા છે.
તેમાં જી.બી. પંત હોસ્પિટલ અને દીનદયાળ ઉપાધ્યાય હોસ્પિટલનો સમાવેશ થાય છે.
આ ઉપરાંત દિલ્હી યુનિવર્સિટીની આર્ટ્સ ફેકલ્ટી નજીકના એક સ્થળની પણ પસંદગી કરવામાં આવી છે.
આ વિસ્તારોમાં હવાની ગુણવત્તા સુધારવા માટે ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવાની યોજના છે.
જોકે કયા સ્થળે કઈ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે તેની અંતિમ વિગતો પ્રોજેક્ટના અમલીકરણ દરમિયાન સ્પષ્ટ થશે.
ત્રણ મુખ્ય રસ્તાઓ પર પણ પ્રયોગ
દિલ્હીના ત્રણ મહત્વપૂર્ણ માર્ગોના પસંદ કરાયેલા ભાગોમાં પણ પ્રદૂષણ ઘટાડવાના ઉપાયો અજમાવવામાં આવશે.
આ માર્ગોમાં ચાંદની ચોક મેઇન માર્કેટ રોડ, લોટસ ટેમ્પલ રોડ અને બાબા ખડકસિંહ માર્ગનો સમાવેશ થાય છે.
આ વિસ્તારોમાં રસ્તાની ધૂળ અને વાહનોમાંથી નીકળતા ધુમાડાને પ્રદૂષણનાં મહત્વપૂર્ણ કારણોમાં ગણવામાં આવ્યા છે.
આથી સ્થાનિક સ્તરે હવાની ગુણવત્તા સુધારવા માટે વિવિધ સાધનોનો ઉપયોગ કરવાની યોજના છે.
એર પ્યુરિફાયર અને સ્ક્રબર જેવી ટેક્નોલોજી
આ પાયલટ પ્રોજેક્ટમાં કોઈ એક ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ ફરજિયાત રાખવામાં આવ્યો નથી.
ખાનગી કંપનીઓ અને સ્ટાર્ટઅપ્સ પોતાની ટેક્નોલોજી દ્વારા પ્રદૂષણ ઘટાડવાના ઉપાયો રજૂ કરી શકશે.
આ માટે ખુલ્લા વિસ્તારોમાં ઉપયોગી એર પ્યુરિફાયર, ઇલેક્ટ્રોસ્ટેટિક પ્રિસિપિટેટર અને રસ્તાની ધૂળ દૂર કરવા માટે સ્ક્રબર જેવા સાધનો અજમાવી શકાય છે.
ઇલેક્ટ્રોસ્ટેટિક પ્રિસિપિટેટર એવી ટેક્નોલોજી છે, જેમાં વીજભારની મદદથી હવામાં રહેલા કેટલાક પ્રદૂષક કણોને અલગ કરવામાં આવે છે.
આ પ્રકારનાં સાધનો માટે જરૂરી પ્રમાણપત્ર અને સુરક્ષાના ધોરણોનું પાલન કરવાનું રહેશે.
PM2.5 અને PM10માં 20 ટકા ઘટાડાનો લક્ષ્યાંક
દિલ્હી સરકારની આ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ પસંદ કરાયેલા સ્થળોએ PM2.5 અને PM10ના સ્તરમાં 20 ટકા સુધી ઘટાડો કરવાનો છે.
PM10 હવામાં રહેલા પ્રમાણમાં મોટા પ્રદૂષક કણો છે, જ્યારે PM2.5 અત્યંત સૂક્ષ્મ કણો છે.
આ સૂક્ષ્મ કણો શ્વાસ દ્વારા શરીરમાં પ્રવેશી શકે છે અને આરોગ્ય માટે જોખમી બની શકે છે.
જોકે પ્રદૂષણમાં 20 ટકા ઘટાડો હાલમાં માત્ર પ્રોજેક્ટનો લક્ષ્યાંક છે.
ટેક્નોલોજીના ઉપયોગથી વાસ્તવમાં કેટલો ઘટાડો થશે તે તપાસના પરિણામો બાદ જ જાણી શકાશે.
એક વર્ષ સુધી ચાલશે પાયલટ પ્રોજેક્ટ
આ પ્રોજેક્ટનો પ્રારંભિક સમયગાળો એક વર્ષનો રાખવામાં આવ્યો છે.
પસંદ કરાયેલા સ્થળો કંપનીઓને સોંપાયા બાદ સાધનો સ્થાપિત કરીને કાર્યરત કરવા માટે ચાર અઠવાડિયાનો સમય આપવામાં આવશે.
અહેવાલ મુજબ યોજનાની પ્રક્રિયા અગાઉના મહિનાથી શરૂ થઈ હતી અને હાલમાં તેની તકનિકી સમીક્ષા ચાલી રહી છે.
દરેક પસંદ કરાયેલા સ્થળે હવાની ગુણવત્તા માપવા માટે સેન્સર લગાવવામાં આવશે.
આ સેન્સર દ્વારા દરરોજ પ્રદૂષણ સંબંધિત માહિતી એકત્રિત કરવામાં આવશે.
સ્વતંત્ર સમિતિ કરશે પરિણામોની ચકાસણી
દિલ્હી પ્રદૂષણ નિયંત્રણ સમિતિ દ્વારા પ્રોજેક્ટની કામગીરી પર નજર રાખવામાં આવશે.
આ ઉપરાંત સ્વતંત્ર સમિતિ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાયેલી ટેક્નોલોજીની અસરકારકતાનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવશે.
પ્રદૂષણના સ્તરમાં કેટલો ફેરફાર થયો છે અને કઈ ટેક્નોલોજી વધુ ઉપયોગી સાબિત થઈ છે તે અંગે અભ્યાસ કરવામાં આવશે.
એક વર્ષ દરમિયાન એકત્રિત થયેલા આંકડાઓના આધારે પ્રોજેક્ટની સફળતાનું મૂલ્યાંકન થઈ શકશે.
દિલ્હીના પ્રદૂષણ સામે ટેક્નોલોજી આધારિત પ્રયાસ
દિલ્હીમાં વધતા વાયુ પ્રદૂષણને ઘટાડવા માટે 104 કરોડ રૂપિયાના પાયલટ પ્રોજેક્ટ હેઠળ 40 સ્થળોની પસંદગી કરવામાં આવી છે.
આ યોજના દ્વારા ખાનગી કંપનીઓ અને સ્ટાર્ટઅપ્સની નવી ટેક્નોલોજી અજમાવવામાં આવશે.
પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય લક્ષ્યાંક PM2.5 અને PM10ના સ્તરમાં 20 ટકા સુધી ઘટાડો કરવાનો છે.
હવે આ ટેક્નોલોજી વાસ્તવિક પરિસ્થિતિમાં કેટલી અસરકારક સાબિત થાય છે તે એક વર્ષના પરીક્ષણ અને મૂલ્યાંકન બાદ સ્પષ્ટ થશે.
