ગોવામાં રાફેલ મરીન ફાઇટર જેટના પરીક્ષણો શરૂ, નૌસેનાની તૈયારી

"ગોવામાં રાફેલ મરીન ફાઇટર જેટના પરીક્ષણો શરૂ, નૌસેનાની તૈયારી"
 

નવી દિલ્હી, 22 ઓક્ટોબર 2026: ભારતીય નૌસેનાએ પોતાની દરિયાઈ સંરક્ષણ ક્ષમતાને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. ગોવામાં ફ્રાન્સના રાફેલ મરીન ફાઇટર જેટના પરીક્ષણો શરૂ કરવામાં આવ્યા છે. આ પરીક્ષણોનો મુખ્ય હેતુ રાફેલ મરીન વિમાનોને ભારતના સ્વદેશી વિમાનવાહક યુદ્ધજહાજ INS વિક્રાંત પરથી સંચાલિત કરવા માટે જરૂરી તકનિકી વ્યવસ્થાઓની ચકાસણી કરવાનો છે. ભારતે ફ્રાન્સ સાથે 26 રાફેલ મરીન વિમાનો ખરીદવાનો કરાર કર્યો છે.

ગોવામાં રાફેલ મરીન ફાઇટર જેટના પરીક્ષણો શરૂ

રાફેલ મરીન ફાઇટર જેટ ગોવા પરીક્ષણ ભારતીય નૌસેનાના આધુનિકીકરણની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.

સંરક્ષણ અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ ગોવામાં રાફેલ મરીન વિમાનોના પરીક્ષણો હાથ ધરવામાં આવી રહ્યા છે.

આ પરીક્ષણો દરમિયાન વિમાનની કામગીરી અને ભારતીય વિમાનવાહક યુદ્ધજહાજો સાથે તેની સુસંગતતાનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવી રહ્યું છે.

ખાસ કરીને INS વિક્રાંત પરથી વિમાનનું ઉડાન અને ઉતરાણ સંચાલન શક્ય બનાવવા માટે જરૂરી બાબતોની ચકાસણી કરવામાં આવી રહી છે.

INS વિક્રાંત માટે કેમ જરૂરી છે પરીક્ષણ?

રાફેલ મરીન ફાઇટર જેટ ફ્રાન્સની દસો એવિએશન કંપની દ્વારા બનાવવામાં આવ્યું છે.

આ વિમાનને દરિયામાં કાર્યરત વિમાનવાહક યુદ્ધજહાજ પરથી ઉડાન ભરવા અને ઉતરાણ કરવા માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે.

ભારતનું INS વિક્રાંત યુદ્ધજહાજ સ્કી-જમ્પ રેમ્પની મદદથી વિમાનોને ઉડાન ભરાવે છે.

જ્યારે ઉતરાણ દરમિયાન ખાસ પ્રકારના અરેસ્ટર વાયરનો ઉપયોગ કરીને વિમાનની ગતિ નિયંત્રિત કરવામાં આવે છે.

ફ્રાન્સના વિમાનવાહક જહાજની ઉડાન પ્રણાલી અલગ હોવાથી ભારતીય જહાજો પર રાફેલ મરીનના સંચાલન માટે પરીક્ષણો જરૂરી છે.

ગોવાના INS હંસા ખાતે તકનિકી ચકાસણી

ગોવાના INS હંસા ખાતે આવેલી શોર-બેઝ્ડ ટેસ્ટ ફેસિલિટી (SBTF)માં પરીક્ષણો હાથ ધરવામાં આવી રહ્યા છે.

આ સુવિધામાં વિમાનવાહક યુદ્ધજહાજના સ્કી-જમ્પ રેમ્પ જેવી વ્યવસ્થા ઉપલબ્ધ છે.

તેની મદદથી દરિયામાં જહાજ પર વિમાનનું સંચાલન શરૂ કરતાં પહેલાં જમીન પર જરૂરી ચકાસણી કરી શકાય છે.

રાફેલ મરીન વિમાને અગાઉ વર્ષ 2022માં પણ આ સુવિધા ખાતે પરીક્ષણોમાં ભાગ લીધો હતો.

હાલના પરીક્ષણો ભારતીય નૌસેનામાં વિમાનને સામેલ કરવાની તૈયારીઓનો ભાગ છે.

ભારતે 26 રાફેલ મરીન વિમાનોનો કરાર કર્યો

ભારતે એપ્રિલ 2025માં ફ્રાન્સ સાથે 26 રાફેલ મરીન વિમાનો ખરીદવાનો કરાર કર્યો હતો.

આ કરારની અંદાજિત કિંમત રૂપિયા 63 હજાર કરોડ છે.

આ કરાર અંતર્ગત કુલ 26 વિમાનો ખરીદવામાં આવશે.

તેમાં 22 સિંગલ-સીટ ફાઇટર જેટ અને ચાર ટ્વિન-સીટ તાલીમ માટેનાં વિમાનોનો સમાવેશ થાય છે.

કરારમાં વિમાનો ઉપરાંત પાઇલટ તાલીમ, સિમ્યુલેટર, હથિયારો, જરૂરી સાધનો અને લાંબા ગાળાની જાળવણી સંબંધિત સહાયનો પણ સમાવેશ થાય છે.

2028ના અંત અથવા 2029ની શરૂઆતમાં ડિલિવરીની શક્યતા

સંરક્ષણ અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ રાફેલ મરીન વિમાનોની ડિલિવરી વર્ષ 2028ના અંત અથવા 2029ની શરૂઆતમાં શરૂ થવાની અપેક્ષા છે.

આ વિમાનોને ભારતીય નૌસેનાના વિમાનવાહક યુદ્ધજહાજો પર તૈનાત કરવાની યોજના છે.

હાલ ભારતીય નૌસેના પાસે INS વિક્રાંત અને INS વિક્રમાદિત્ય નામનાં બે વિમાનવાહક યુદ્ધજહાજ છે.

રાફેલ મરીન વિમાનો આ બંને જહાજો પરથી સંચાલિત થઈ શકે તે માટે જરૂરી તૈયારીઓ કરવામાં આવી રહી છે.

જોકે વિમાનોની અંતિમ તૈનાતી અને કામગીરીની સમયમર્યાદા અંગે આગળના તબક્કે વધુ સ્પષ્ટતા થશે.

વિમાનવાહક જહાજોમાં ફેરફારની પણ વિચારણા

અહેવાલો મુજબ રાફેલ મરીનના સંચાલન માટે ભારતીય વિમાનવાહક યુદ્ધજહાજોમાં કેટલાક નાના ફેરફારો કરવાની જરૂર પડી શકે છે.

રાફેલ મરીનની પાંખો ફોલ્ડ થતી નથી. તેથી જહાજ પર વિમાનોને રાખવા અને ખસેડવા માટે ઉપલબ્ધ જગ્યાનું આયોજન મહત્વપૂર્ણ બને છે.

આ બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને INS વિક્રાંત અને INS વિક્રમાદિત્ય પર જરૂરી ફેરફારો અંગે વિચારણા ચાલી રહી છે.

પરીક્ષણોના પરિણામો અને તકનિકી મૂલ્યાંકનના આધારે આગળના નિર્ણયો લેવામાં આવશે.

રાફેલ મરીનની વિશેષતાઓ

રાફેલ મરીન એક આધુનિક મલ્ટીરોલ ફાઇટર જેટ છે.

આ વિમાન વિવિધ પ્રકારના દરિયાઈ અને હવાઈ મિશન માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે.

તેમાં આધુનિક રડાર, ઇલેક્ટ્રોનિક વોરફેર સિસ્ટમ અને વિવિધ પ્રકારનાં હથિયારોનો ઉપયોગ કરવાની ક્ષમતા છે.

આ વિમાનોનો ઉપયોગ હવાઈ સુરક્ષા, દરિયાઈ લક્ષ્યો સામે કાર્યવાહી અને દેખરેખ જેવા મિશન માટે થઈ શકે છે.

ફ્રાન્સની નૌસેના પહેલેથી જ રાફેલ મરીન વિમાનોનો ઉપયોગ કરે છે.

ભારતીય નૌસેનાની શક્તિમાં વધારો કરવાનો હેતુ

રાફેલ મરીન વિમાનો ભારતીય નૌસેનાની વિમાનવાહક જહાજ આધારિત હવાઈ ક્ષમતાને મજબૂત બનાવવાના હેતુથી ખરીદવામાં આવી રહ્યા છે.

આ વિમાનો ભવિષ્યમાં નૌસેનાના હાલના MiG-29K વિમાનો સાથે જોડાયેલી ક્ષમતાની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે.

આ ઉપરાંત દરિયાઈ વિસ્તારમાં દેખરેખ અને હવાઈ સુરક્ષા માટે નવા વિકલ્પો ઉપલબ્ધ થઈ શકે છે.

જોકે રાફેલ મરીન વિમાનોની વાસ્તવિક કામગીરી અને ક્ષમતા અંગે અંતિમ મૂલ્યાંકન પરીક્ષણો તથા તૈનાતી બાદ જ શક્ય બનશે.

ગોવાના પરીક્ષણો પર સંરક્ષણ ક્ષેત્રની નજર

ભારતીય નૌસેનાએ ગોવામાં શરૂ કરેલા રાફેલ મરીનના પરીક્ષણો વિમાનોને સેવામાં સામેલ કરવાની તૈયારીનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.

આ પરીક્ષણોમાં INS વિક્રાંત સહિત ભારતીય વિમાનવાહક યુદ્ધજહાજો પરથી વિમાનોનું સંચાલન કરવા માટે જરૂરી તકનિકી પાસાં ચકાસવામાં આવી રહ્યા છે.

ભારત અને ફ્રાન્સ વચ્ચે થયેલા કરાર મુજબ 26 રાફેલ મરીન વિમાનોની ડિલિવરી આગામી વર્ષોમાં શરૂ થવાની અપેક્ષા છે.

હવે ગોવામાં ચાલી રહેલા પરીક્ષણોના પરિણામો અને નૌસેનાની આગળની તૈયારીઓ પર નજર રહેશે