કરવા ચોથ 2026: ચાળણીથી જ ચંદ્રદર્શન કેમ કરાય છે? જાણો રહસ્ય

ધર્મ ડેસ્ક: આજે 29 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ દેશભરમાં કરવા ચોથનું પર્વ શ્રદ્ધા અને ઉત્સાહ સાથે ઉજવવામાં આવી રહ્યું છે. કરવા ચોથ 2026ના અવસરે પરંપરા અનુસાર પરિણીત મહિલાઓ પોતાના પતિના દીર્ઘાયુષ્ય, સારા સ્વાસ્થ્ય અને સુખી દાંપત્યજીવનની કામના સાથે વ્રત રાખે છે. આ દિવસે ભગવાન શિવ, માતા પાર્વતી, ભગવાન ગણેશ અને કરવા માતાની પૂજા કરવામાં આવે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે કરવા ચોથના દિવસે મહિલાઓ ચંદ્રને સીધો જોવાને બદલે ચાળણીમાંથી કેમ જુએ છે? આ પરંપરા પાછળ એક રસપ્રદ પૌરાણિક માન્યતા જોડાયેલી છે.

કરવા ચોથ 2026નું ધાર્મિક મહત્વ

હિન્દુ પંચાંગ મુજબ કરવા ચોથનું વ્રત દર વર્ષે કારતક મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષની ચતુર્થી તિથિએ રાખવામાં આવે છે.

આ દિવસે પરિણીત મહિલાઓ પોતાના પતિના લાંબા આયુષ્ય અને પરિવારની સુખ-સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરે છે.

પરંપરા મુજબ મહિલાઓ સૂર્યોદય પહેલાં સરગી ગ્રહણ કરે છે અને ત્યારબાદ વ્રતનો સંકલ્પ લે છે.

સાંજે કરવા માતા, ભગવાન શિવ, માતા પાર્વતી અને ભગવાન ગણેશની પૂજા કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ ચંદ્રોદય થતાં ચંદ્રને અર્ઘ્ય આપીને વ્રત પૂર્ણ કરવામાં આવે છે.

કરવા ચોથ પર ચાળણીથી ચંદ્રદર્શન કેમ કરવામાં આવે છે?

કરવા ચોથની સૌથી વિશેષ પરંપરાઓમાં ચાળણીથી ચંદ્રદર્શન કરવાનો રિવાજ સામેલ છે.

ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર ચતુર્થી તિથિએ ચંદ્રના સીધા દર્શન કરવાને લઈને કેટલીક પરંપરાઓમાં નિષેધ માનવામાં આવે છે.

માન્યતા છે કે આ દિવસે ચંદ્રના સીધા દર્શન કરવાથી અપયશ અથવા કલંકનો ભય રહે છે.

આ કારણસર કેટલીક પરંપરાઓમાં મહિલાઓ ચાળણી અથવા પાણીમાં પડતા ચંદ્રના પ્રતિબિંબ દ્વારા દર્શન કરે છે.

જોકે આ એક ધાર્મિક માન્યતા છે, તેનો કોઈ વૈજ્ઞાનિક આધાર સ્થાપિત થયો નથી.

ભગવાન ગણેશ અને ચંદ્રદેવની પૌરાણિક કથા

પૌરાણિક કથા અનુસાર એક વખત ભગવાન ગણેશ મીઠાઈનું સેવન કરી રહ્યા હતા.

આ દરમિયાન ચંદ્રદેવે તેમના સ્વરૂપને જોઈને ઉપહાસ કર્યો હતો.

ચંદ્રદેવના આ વર્તનથી ભગવાન ગણેશ નારાજ થયા અને તેમને શ્રાપ આપ્યો હોવાની કથા પ્રચલિત છે.

શ્રાપના પ્રભાવથી ચંદ્રદેવની ચમક ઓછી થવા લાગી હતી.

પોતાની ભૂલ સમજાયા બાદ ચંદ્રદેવે ભગવાન ગણેશની આરાધના કરીને ક્ષમા માંગી હતી.

ત્યારબાદ ભગવાન ગણેશે શ્રાપનો પ્રભાવ મર્યાદિત કર્યો હોવાનું ધાર્મિક કથાઓમાં વર્ણવવામાં આવ્યું છે.

આ કથા સાથે ચતુર્થીના ચંદ્રદર્શન અને કલંક અંગેની માન્યતા જોડાયેલી છે.

ચાળણીથી ચંદ્ર અને પતિનો ચહેરો જોવાની પરંપરા

કરવા ચોથના દિવસે ચંદ્રોદય થયા બાદ મહિલાઓ પૂજાની થાળી તૈયાર કરે છે.

થાળીમાં દીવો, પાણીથી ભરેલો કરવો, ચાળણી અને અન્ય પૂજાસામગ્રી રાખવામાં આવે છે.

ઘણી પરંપરાઓમાં મહિલાઓ પહેલાં ચાળણીમાંથી ચંદ્રના દર્શન કરે છે અને ત્યારબાદ પોતાના પતિનો ચહેરો જુએ છે.

આ વિધિ દરમિયાન પતિના લાંબા આયુષ્ય અને દાંપત્યજીવનમાં સુખ-શાંતિ માટે પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે.

ત્યારબાદ ચંદ્રને અર્ઘ્ય અર્પણ કરવામાં આવે છે અને વ્રત પૂર્ણ કરવામાં આવે છે.

વિવિધ પ્રદેશો અને પરિવારોમાં આ વિધિના ક્રમમાં થોડો તફાવત જોવા મળી શકે છે.

કરવા ચોથ 2026નું પૂજા મુહૂર્ત

વર્ષ 2026માં કરવા ચોથનું વ્રત ગુરુવાર, 29 ઓક્ટોબરના રોજ રાખવામાં આવી રહ્યું છે.

પ્રકાશિત પંચાંગ માહિતી મુજબ પૂજા માટે સાંજે 5:38થી 6:56 વાગ્યા સુધીનો સમય શુભ ગણાવવામાં આવ્યો છે.

દિલ્હીમાં ચંદ્રોદયનો અંદાજિત સમય રાત્રે 8:17 વાગ્યાનો જણાવવામાં આવ્યો છે.

જોકે અમદાવાદ, સુરત, રાજકોટ અને અન્ય શહેરોમાં ચંદ્રોદયનો સમય અલગ હોઈ શકે છે.

તેથી પોતાના શહેરના સ્થાનિક પંચાંગ મુજબ ચંદ્રોદયનો સમય ચકાસવો યોગ્ય રહેશે.

ચતુર્થીએ ભૂલથી ચંદ્રદર્શન થાય તો શું કરવું?

ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર ચતુર્થી તિથિએ ભૂલથી ચંદ્રદર્શન થઈ જાય તો ભગવાન ગણેશની આરાધના કરવાની પરંપરા છે.

કેટલાક ભક્તો ભગવાન ગણેશના મંત્રોનો જાપ કરે છે અને તેમની કૃપા માટે પ્રાર્થના કરે છે.

આ ઉપરાંત ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ અને સ્યમંતક મણિની પૌરાણિક કથા સાંભળવાની પણ પરંપરા છે.

માન્યતા મુજબ આ કથાનું શ્રવણ કરવાથી ચંદ્રદર્શન સાથે જોડાયેલા કલંકનો ભય દૂર થાય છે.

આ વિધિઓ ધાર્મિક આસ્થા અને લોકપરંપરાઓ પર આધારિત છે.

કરવા ચોથ પર ચંદ્રદર્શનનું વિશેષ મહત્વ

કરવા ચોથના વ્રતમાં ચંદ્રદર્શનને વિશેષ મહત્વ આપવામાં આવે છે.

હિન્દુ ધાર્મિક માન્યતાઓમાં ચંદ્રને શીતળતા, મનની શાંતિ અને સૌમ્યતાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.

ચંદ્રને અર્ઘ્ય અર્પણ કરીને મહિલાઓ પોતાના પરિવારની સુખાકારી માટે પ્રાર્થના કરે છે.

આ રીતે કરવા ચોથનું પર્વ માત્ર ઉપવાસ પૂરતું સીમિત નથી, પરંતુ પ્રેમ, વિશ્વાસ, સમર્પણ અને પારિવારિક પરંપરાઓ સાથે પણ જોડાયેલું છે.