.... AI ની શરૂઆત ક્યાંથી થઈ?....

AI એટલે Artificial Intelligence, એટલે કે કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા. આજે AI આપણા મોબાઇલ, કમ્પ્યુટર, બેંકિંગ, હોસ્પિટલ, શિક્ષણ અને ન્યૂઝ ઇન્ડસ્ટ્રી સુધી પહોંચી ગઈ છે. પરંતુ AI નો વિચાર આજનો નથી. તેની શરૂઆત લગભગ 70 વર્ષ પહેલાં થઈ હતી.
વર્ષ 1950માં બ્રિટિશ વૈજ્ઞાનિક Alan Turing એ એક ઐતિહાસિક સવાલ પૂછ્યો હતો – "શું મશીન વિચારી શકે?" આ એક સવાલે ટેક્નોલોજીની દુનિયામાં નવી ક્રાંતિની શરૂઆત કરી હતી. એલન ટ્યુરિંગનું માનવું હતું કે ભવિષ્યમાં એવી મશીનો બની શકે છે જે માનવ જેવી બુદ્ધિ દર્શાવી શકે.
ત્યારબાદ વર્ષ 1956માં અમેરિકાના સંશોધકો દ્વારા પ્રથમ વખત "Artificial Intelligence" શબ્દનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. આ સમયને AI નો જન્મકાળ માનવામાં આવે છે. જોકે તે સમયના કમ્પ્યુટર્સ ખૂબ ધીમા અને મર્યાદિત ક્ષમતા ધરાવતા હતા. ડેટા સ્ટોરેજ અને પ્રોસેસિંગની સુવિધાઓ પણ ઓછી હોવાથી AI માત્ર સંશોધન અને પ્રયોગો સુધી જ સીમિત રહી હતી.
1980ના દાયકામાં AI ક્ષેત્રમાં ફરી એક વખત નવી આશા જાગી. વૈજ્ઞાનિકોએ મશીનોને નિયમો અને જ્ઞાનના આધારે નિર્ણય લેતા બનાવવાના પ્રયાસો શરૂ કર્યા. આ સમયગાળામાં ઘણા નવા પ્રોજેક્ટ્સ શરૂ થયા, પરંતુ ટેક્નોલોજીની મર્યાદાઓને કારણે AI હજુ સામાન્ય લોકો સુધી પહોંચી શકી નહોતી.
ત્યારબાદ ઇન્ટરનેટ ક્રાંતિ આવી. વિશ્વભરમાં ડેટાનું પ્રમાણ ઝડપથી વધવા લાગ્યું. સાથે સાથે વધુ શક્તિશાળી કમ્પ્યુટર્સ અને સુપર કમ્પ્યુટર્સ ઉપલબ્ધ બન્યા. આ ત્રણ બાબતો – ઇન્ટરનેટ, ડેટા અને કમ્પ્યુટિંગ પાવર – AI માટે ટર્નિંગ પોઇન્ટ સાબિત થઈ.
2000 પછી AI સતત વિકાસ કરતી રહી અને મશીન લર્નિંગ તથા ડીપ લર્નિંગ જેવી આધુનિક ટેક્નોલોજીનો જન્મ થયો. આજે AI માત્ર પ્રશ્નોના જવાબ જ આપતી નથી, પરંતુ ફોટા બનાવી શકે છે, વીડિયો તૈયાર કરી શકે છે, ભાષાઓનું અનુવાદ કરી શકે છે, બીમારીઓની ઓળખ કરી શકે છે અને જટિલ નિર્ણયો લેવામાં પણ મદદરૂપ બની રહી છે.
આ રીતે 1950માં પૂછાયેલા એક સરળ સવાલથી શરૂ થયેલી AI ની સફર આજે વિશ્વની સૌથી પ્રભાવશાળી ટેક્નોલોજીમાં પરિવર્તિત થઈ ગઈ છે. આગામી વર્ષોમાં AI માનવ જીવનના લગભગ દરેક ક્ષેત્રમાં વધુ મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે તે નિશ્ચિત માનવામાં આવે છે.